Masło czy margaryna – co naprawdę warto wybrać?
Masło i margaryna od lat są przedmiotem dyskusji. Jedni uważają, że masło jest jedynym zdrowym wyborem, inni twierdzą, że tylko margaryna chroni serce. Jak zwykle, prawda leży pośrodku. Oba produkty mają swoje zalety i ograniczenia, a wybór powinien zależeć od stanu zdrowia, wieku oraz składu konkretnego produktu.
Z czego powstaje masło?
Masło to produkt pochodzenia zwierzęcego otrzymywany ze śmietanki mlecznej. Zgodnie z przepisami zawiera 80–90% tłuszczu mlecznego i nie może zawierać dodatku tłuszczów roślinnych.
Naturalnie występują w nim:
witamina A,
witamina D,
witamina E,
niewielkie ilości witaminy K,
cholesterol,
nasycone kwasy tłuszczowe.
To właśnie duża ilość tłuszczów nasyconych sprawia, że nadmierne spożycie masła może zwiększać poziom cholesterolu LDL.
Z czego powstaje margaryna?
Margaryna powstaje z olejów roślinnych, najczęściej:
rzepakowego,
słonecznikowego,
lnianego,
oliwy z oliwek,
czasami z dodatkiem oleju palmowego lub kokosowego.
Nowoczesne margaryny nie są już produkowane tak jak kilkadziesiąt lat temu. Dzisiejsze miękkie margaryny kubeczkowe zawierają zwykle bardzo mało lub nie zawierają przemysłowych tłuszczów trans. Wiele z nich wzbogacanych jest w witaminy A i D.
MITY I FAKTY
❌ Mit 1
Margaryna to sama chemia.
✅ Fakt
To jeden z najczęściej powielanych mitów. Zarówno masło, jak i margaryna są produktami przetworzonymi.
Margaryna składa się głównie z olejów roślinnych, wody oraz naturalnych emulgatorów i barwników (np. beta-karotenu). Wiele produktów dodatkowo wzbogacanych jest w witaminy A i D.
Sam fakt, że produkt powstał w procesie technologicznym, nie oznacza, że jest szkodliwy.
❌ Mit 2
Masło jest zawsze zdrowsze, bo jest naturalne.
✅ Fakt
Naturalny produkt nie zawsze będzie najlepszym wyborem dla każdego.
Masło zawiera dużo nasyconych kwasów tłuszczowych oraz cholesterol. U osób z podwyższonym poziomem cholesterolu LDL lub chorobami serca zaleca się ograniczenie jego spożycia i częstsze wybieranie tłuszczów roślinnych.
Jednocześnie u osób zdrowych niewielkie ilości masła mogą być elementem dobrze zbilansowanej diety.
❌ Mit 3
Margaryny zawierają dużo tłuszczów trans.
✅ Fakt
To było prawdą kilkanaście–kilkadziesiąt lat temu.
Obecnie większość miękkich margaryn kubeczkowych produkowana jest innymi metodami i zawiera śladowe ilości tłuszczów trans lub nie zawiera ich wcale.
Większą ostrożność warto zachować przy niektórych twardych margarynach przeznaczonych do pieczenia.
❌ Mit 4
Każda margaryna jest zdrowsza od masła.
✅ Fakt
Nie.
Największe znaczenie ma skład produktu.
Najlepszym wyborem są miękkie margaryny oparte głównie na oleju rzepakowym, słonecznikowym lub lnianym.
Jeżeli margaryna zawiera dużo oleju palmowego lub kokosowego, jej zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych będzie znacznie wyższa.
❌ Mit 5
Masło trzeba całkowicie wyeliminować z diety.
✅ Fakt
Nie ma takiej potrzeby u osób zdrowych.
Masło dostarcza witamin A, D i E oraz ma charakterystyczny smak ceniony przez wiele osób.
Najważniejszy jest umiar.
Osoby z wysokim cholesterolem lub chorobami układu krążenia powinny jednak ograniczać jego spożycie zgodnie z zaleceniami lekarza lub dietetyka.
❌ Mit 6
Masło roślinne to to samo co masło.
✅ Fakt
Nie.
Masło jest produktem mlecznym.
Tak zwane „masło roślinne” to najczęściej margaryna lub produkt do smarowania oparty na olejach roślinnych.
Nazwa marketingowa może być myląca, dlatego zawsze warto przeczytać skład produktu.
Co wybrać?
Dla osób zdrowych
Można spożywać zarówno masło, jak i dobrej jakości miękką margarynę. Najważniejsze jest zachowanie umiaru.
Dla osób z wysokim cholesterolem
Częściej zaleca się wybieranie miękkich margaryn oraz innych tłuszczów roślinnych, ponieważ zawierają więcej nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Dla małych dzieci
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje, że dzieci do 3. roku życia mogą spożywać masło, ponieważ cholesterol jest potrzebny do prawidłowego rozwoju organizmu.
Wskazówka
Nie wybieraj produktu wyłącznie na podstawie napisu „masło” lub „margaryna”.
✔️ Czytaj skład
✔️ Wybieraj produkty z przewagą olejów rzepakowego, słonecznikowego lub lnianego.
✔️ Ograniczaj tłuszcze bogate w nasycone kwasy tłuszczowe.
✔️ Pamiętaj, że o zdrowiu decyduje całokształt diety, a nie jeden produkt.
Podsumowanie
Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, co jest lepsze. Masło dostarcza naturalnych witamin i ma prosty skład, ale zawiera dużo tłuszczów nasyconych i cholesterol. Miękka margaryna zwykle zawiera więcej korzystnych tłuszczów nienasyconych i może być lepszym wyborem dla osób dbających o serce. Najważniejsze jest dopasowanie wyboru do własnego stanu zdrowia oraz zachowanie umiaru.
